Ofis iklimlendirmesi: VRF, fancoil ve split karşılaştırması
Ofiste iklimlendirme sistemi seçimi: VRF, fancoil ve split sistemlerin konfor, bölgesel kontrol, enerji, ses ve tadilata uygunluk açısından karşılaştırması.
Ofislerde "sıcaklık" konusu, belki de en sık tartışılan konfor meselesidir. Aynı ofiste bir çalışan hırkayla otururken diğeri pencereyi açmak ister. Bu tartışmanın önemli bir kısmı kişisel tercihlerden değil, iklimlendirme sisteminin tasarımından ve bölgelere ayrılma biçiminden kaynaklanır.
Üç yaygın sistem
VRF (değişken soğutucu akışkan debili) sistemler. Bir dış ünite grubuna bağlı çok sayıda iç ünite. Her iç ünite bağımsız kontrol edilebilir. Bazı VRF sistemleri, aynı anda bir bölgeyi ısıtıp diğerini soğutabilir. Ofislerde yaygın ve esnek bir çözümdür.
Fancoil sistemler. Merkezi bir kazan ve soğutma grubundan gelen sıcak ya da soğuk su, odalardaki fancoil cihazlarında havaya aktarılır. Genellikle bina ölçeğinde merkezi sistemlerde, plazalarda kullanılır. Kiracı iç ünitelerin yerini ve kontrolünü bina sistemine uygun şekilde düzenleyebilir.
Split klimalar. Her iç ünitenin kendi dış ünitesi vardır. Küçük ofisler ve tek odalar için basit ve ekonomik bir çözümdür; büyük ofislerde çok sayıda dış ünite ve sınırlı merkezi kontrol dezavantaj oluşturur.
Karşılaştırma
| Ölçüt | VRF | Fancoil (merkezi) | Split |
|---|---|---|---|
| Bölgesel kontrol | Çok iyi | İyi (bina sistemine bağlı) | İyi (oda bazında) |
| Büyük ofise uygunluk | Çok iyi | Çok iyi | Sınırlı |
| Dış ünite ihtiyacı | Az sayıda, toplu | Bina merkezinde | Her iç ünite için |
| Enerji verimliliği | İyi | Sistem verimine bağlı | Modele bağlı |
| Tadilatta esneklik | İyi | İç üniteler için iyi | Orta |
| Taze hava | Ayrı sistem gerekir | Genellikle ayrı sistem | Genellikle yok |
Tablodaki son satır önemlidir: bu sistemlerin hiçbiri tek başına taze hava ihtiyacını karşılamaz. İklimlendirme ile havalandırma birlikte tasarlanmalıdır.
Bölgeleme: konforun anahtarı
Ofiste farklı alanlar farklı ısı yüklerine sahiptir:
- Cephe bölgeleri: Güneş alan cephelerde yazın ısı yükü yüksektir, kışın ise camdan ısı kaybı olur.
- İç bölgeler: İnsanlar, bilgisayarlar ve aydınlatma nedeniyle yıl boyunca soğutma ihtiyacı olabilir.
- Toplantı odaları: Kısa sürede yoğunlaşan kişi sayısı nedeniyle hızla ısınır.
- Sistem odası: Sürekli ve bağımsız soğutma gerektirir.
Bu bölgelerin her birinin ayrı kontrol edilebilmesi, sıcaklık şikâyetlerinin büyük kısmını çözer. Açık ofisin tamamını tek bir termostata bağlamak, cephedeki ve iç kısımdaki çalışanlardan birini her zaman mutsuz eder.
İç ünite ve üfleme ağzı yerleşimi
- Üfleme ağızları doğrudan masaların üzerine değil, sirkülasyon alanlarına ve mekânın geneline hava dağıtacak şekilde yerleştirilmelidir.
- Toplantı odalarında masanın tam üstüne gelen bir üfleme ağzı, toplantı boyunca rahatsızlık verir.
- Cam bölmeli odalarda iç ünitelerin yeri, bölme yerleşimiyle birlikte planlanmalıdır.
- Asma tavan içindeki cihazların bakım kapakları erişilebilir olmalıdır.
Ses
İç ünitelerin ve fanların sesi, özellikle toplantı odaları ve sessiz bölgelerde rahatsızlık yaratabilir. Cihaz seçimi, düşük hızda yeterli kapasite verecek şekilde yapılmalı; kanallı sistemlerde susturucu ve uygun kanal boyutu kullanılmalıdır.
Kiralık ofiste dikkat edilecekler
- Bina sisteminin mesai dışında çalışıp çalışmadığı ve bunun nasıl ücretlendirildiği
- Kiracıya ayrılan soğutma ve ısıtma kapasitesi
- Yeni odalar eklendiğinde iç ünitelerin ve kanalların yeniden düzenlenmesi için bina yönetiminin kuralları
- Sistem odası için bağımsız soğutma yapılıp yapılamayacağı
- Dış ünite yerleri ve cephe kısıtları
Kontrol ve kullanıcı
Merkezi bir kontrol sistemi, mesai dışında sistemlerin kapanmasını ve boş alanların gereksiz yere iklimlendirilmemesini sağlar. Kullanıcıya ise makul bir aralıkta ayar imkânı tanınmalıdır. Tamamen kilitli bir sistem memnuniyetsizlik, tamamen serbest bir sistem ise enerji israfı yaratır.
Taze hava ve CO₂ için ofiste havalandırma ve CO₂, sistem odası soğutması için ofis altyapısı, kiralık ofiste sistem kontrolü için ofis kiralarken kontrol listesi yazısına bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Ofiste en çok şikâyet edilen iklimlendirme sorunu nedir?
Sıcaklık dengesizliği: cephe tarafında çalışanlar üşür ya da terler, iç kısımdakiler başka bir sıcaklıkta kalır. Aynı bölgede farklı ihtiyaçlar olan alanların tek bir termostatla kontrol edilmesi bu sorunun başlıca nedenidir.
Kiralık ofiste iklimlendirme sistemini değiştirebilir miyim?
Bina sistemine bağlı merkezi sistemlerde genellikle yalnızca iç ünitelerin yeri ve sayısı değiştirilebilir; bu da bina yönetiminin onayıyla ve bina sisteminin kapasitesi içinde yapılır. Bağımsız sistemlerde değişiklik daha kolaydır ama dış ünite yerleri ve cephe kuralları kontrol edilmelidir.
Klima üfleme ağzı masaların üzerine gelirse ne olur?
Doğrudan çalışanın üzerine üfleyen soğuk hava, konforsuzluğun ve şikâyetlerin en sık nedenidir. Üfleme ağızlarının yeri masa düzenine göre planlanmalı ve havanın doğrudan kişilere değil, mekâna dağılacağı şekilde yönlendirilmelidir.
